Shloka 45
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
निर्दग्धुं पृथिवीपालैरपि वर्षशतैरपि / वीर्यं हि सुमहत्तस्य देवैरपि दुरासदम्
Transliteration
nirdagdhuṃ pṛthivīpālairapi varṣaśatairapi / vīryaṃ hi sumahattasya devairapi durāsadam
Translation
निर्दग्धुं पृथिवीपालैरपि वर्षशतैरपि । वीर्यं हि सुमहत्तस्य देवैरपि दुरासदम् ॥
Word by Word
निर्दग्धुम्to burn up
निर्दग्धुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootनिर्-दह् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to burn up completely’
पृथिवी-पालैःby kings
पृथिवी-पालैः:
Kartr (कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/कर्तृ), बहुवचन; तत्पुरुष (पृथिव्याः पालाः = kings)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
वर्ष-शतैःby hundreds of years
वर्ष-शतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; द्विगु-समास (शतं वर्षाणि)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
वीर्यम्power/energy
वीर्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (indeed)
सु-महत्very great
सु-महत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + सु- (अव्यय-पूर्वपद)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव (very great)
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
देवैःby the gods
देवैः:
Kartr (कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/कर्तृ), बहुवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (even)
दुरासदम्hard to assail/approach
दुरासदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग) + आसद (प्रातिपदिक; from √सद् ‘to approach’)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (दुष्टम्/दुर्-आसदं = difficult to approach/assail)