Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 163
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
कुमारास्ते महाभागाः सगरप्रीतिवर्द्धनाः / कालेन महाता चैव यैवनं समुपाश्रिताः
Transliteration
kumārāste mahābhāgāḥ sagaraprītivarddhanāḥ / kālena mahātā caiva yaivanaṃ samupāśritāḥ
Translation
कुमारास्ते महाभागाः सगरप्रीतिवर्द्धनाः। कालेन महता चैव यौवनं समुपाश्रिताः॥
Word by Word
कुमाराःprinces / boys
कुमाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; सर्वनाम
महा-भागाःvery fortunate
महा-भागाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; कर्मधारय: ‘महान् भागः यस्य’ (fortunate)
सगर-प्रीति-वर्द्धनाःincreasing Sagara’s joy
सगर-प्रीति-वर्द्धनाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसगर (प्रातिपदिक) + प्रीति (प्रातिपदिक) + वर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; तत्पुरुष: ‘सगरस्य प्रीतिं वर्धयन्ति’ (joy-increasing)
कालेनwith time / in due course
कालेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; साधन/हेतु-भाव (by/with time)
महताgreat
महता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; विशेषण (agreeing with कालेन)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारण (particle of emphasis)
यौवनम्youth
यौवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयौवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
समुपाश्रिताःattained / resorted to
समुपाश्रिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-उप-आ√श्रि (धातु) क्त-प्रत्यय (past passive participle)
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; ‘having resorted to/attained’