Shloka 8
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
आरोहणेन वारोहान्वर्णान्वर्णविदो विदुः / एतेषामेव वर्णानामलङ्कारन्निबोधत
Transliteration
ārohaṇena vārohānvarṇānvarṇavido viduḥ / eteṣāmeva varṇānāmalaṅkārannibodhata
Translation
आरोहणेन वारोहान् वर्णान् वर्णविदो विदुः; एतेषामेव वर्णानामलङ्कारं निबोधत।
Word by Word
ārohaṇenaby/through ascent
ārohaṇena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootārohaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
vāor
vā:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle: or)
ārohānascents/ascending forms
ārohān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootāroha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
varṇānclasses/types
varṇān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
varṇavidaḥknowers of the classes
varṇavidaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक) + vid (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘varṇa-vida’ = ‘varṇānāṃ vid’ (knowers of varṇas); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
viduḥknow/declare
viduḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
eteṣāmof these
eteṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphasis)
varṇānāmof the classes/types
varṇānām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
alaṅkāramornament/figure (alaṅkāra)
alaṅkāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootalaṅkāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
nibodhataunderstand/learn
nibodhata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-budh (धातु)
Formलोट् (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन