Shloka 13
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
स्येनस्तु अपरो हस्त उत्तरः कमलाकलः / प्रमाणघसबिन्दुर्ना जायते विदुरे पुनः
Transliteration
syenastu aparo hasta uttaraḥ kamalākalaḥ / pramāṇaghasabindurnā jāyate vidure punaḥ
Translation
श्येनस्त्वपरो हस्त उत्तरः कमलाकलः । प्रमाणघसबिन्दुर्ना जायते विदुरे पुनः ॥
Word by Word
स्येनःhawk/eagle; Syena (name)
स्येनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्येन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative Singular Masculine
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-अव्यय; particle
अपरःother/later
अपरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative Singular Masculine
हस्तःhand; Hasta (name)
हस्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative Singular Masculine
उत्तरःnorthern/superior/latter
उत्तरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative Singular Masculine
कमला-कलःKamalākala (name/term)
कमला-कलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकमला (प्रातिपदिक) + कल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative Singular Masculine; ‘lotus-part/lotus-digit’ (technical/name)
प्रमाण-घस-बिन्दुःPramāṇa-ghasa-bindu (technical term/name)
प्रमाण-घस-बिन्दुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक) + घस (प्रातिपदिक) + बिन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative Singular Masculine; multi-member tatpuruṣa (technical compound)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय; negation particle
जायतेis born/arises
जायते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
विदुरेin Vidura (place/person)
विदुरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविदुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative Singular Masculine
पुनःagain/further
पुनः:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति/कालवाचक-अव्यय; adverb