Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 23
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
सूत उवाच पुरा महेश्वरं द्रष्टुं कुमारास्सनकादयः / इलावृतं समाजग्मुर्ददृशुर्वृषभध्वजम्
Transliteration
sūta uvāca purā maheśvaraṃ draṣṭuṃ kumārāssanakādayaḥ / ilāvṛtaṃ samājagmurdadṛśurvṛṣabhadhvajam
Translation
सूत उवाच—पुरा महेश्वरं द्रष्टुं कुमाराः सनकादयः। इलावृतं समाजग्मुः ददृशुर्वृषभध्वजम्॥
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
पुराformerly/once
पुरा:
Kala (काल/temporal)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण/adverb of time
महेश्वरम्Maheśvara (Śiva)
महेश्वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक; महा + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/accusative), एकवचन; कर्मधारय-समासः
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन/purpose)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); ‘to see’
कुमाराःthe Kumāras
कुमाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सनकादयःSanaka and others
सनकादयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसनक-आदि (प्रातिपदिक; सनक + आदि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (सनकः आदिः येषाम्)
इलावृतम्Ilāvṛta (region)
इलावृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइलावृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (गन्तव्य-देशः)
समाजग्मुःwent/arrived together
समाजग्मुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+आ+गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदी
ददृशुःsaw
ददृशुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदी
वृषभध्वजम्the one whose banner is a bull (Śiva)
वृषभध्वजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृषभ-ध्वज (प्रातिपदिक; वृषभ + ध्वज)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि-समासः (वृषभः ध्वजः यस्य सः)