Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 11
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
मनुनैवाहमुक्तास्मि अनुगच्छस्व मामिति / तथा तु ब्रुवतीं साध्वीमिडामाश्रित्य तावुभौ
Transliteration
manunaivāhamuktāsmi anugacchasva māmiti / tathā tu bruvatīṃ sādhvīmiḍāmāśritya tāvubhau
Translation
मनुना एव अहम् उक्तास्मि— ‘माम् अनुगच्छस्व’ इति। तथा ब्रुवतीं साध्वीम् इडाम् आश्रित्य तौ उभौ तस्थतुः।
Word by Word
मनुनाby Manu
मनुना:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
अहम्me
अहम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
उक्ता(I) have been told
उक्ता:
कर्मणि-भाव (Passive predication)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य कर्मणि विशेषणम्
अस्मिam
अस्मि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
अनुगच्छस्वfollow
अनुगच्छस्व:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअनु-गम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, आत्मनेपद
माम्me
माम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
इतिthus
इति:
वाक्य-समाप्ति/उद्धरण (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
तथाthus/so
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formसमुच्चय/विरोध-निपात (particle: but/indeed)
ब्रुवतीम्speaking (her)
ब्रुवतीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्तरि कृदन्त (present active participle/शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘साध्वीम्’ इत्यस्य विशेषणम्
साध्वीम्the virtuous woman
साध्वीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इडाम्Idā
इडाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आश्रित्यhaving approached/taken refuge in
आश्रित्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootआ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable)
तौthose two
तौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
उभौboth
उभौ:
कर्ता (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘तौ’ इत्यस्य विशेषणम्