Shloka 2
Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ
Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma
Devanagari script
संत्दृतास्त्रस्ततो रामो वरुणं पुरतः स्थिरम् / विलोक्य बिगतक्रोधस्तमुवाच हसन्निव
Transliteration
saṃtdṛtāstrastato rāmo varuṇaṃ purataḥ sthiram / vilokya bigatakrodhastamuvāca hasanniva
Translation
ततः रामः संधृतास्त्रः वरुणं पुरतः स्थिरं विलोक्य, विगतक्रोधः तमुवाच हसन्निव।
Word by Word
संत्दृत-अस्त्रः(Rāma) whose weapon was held/controlled
संत्दृत-अस्त्रः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंत्दृत (कृदन्त; √धृ धातु) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular); बहुव्रीहिः—‘यस्य अस्त्रं संत्दृतम्’
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; ‘then/from there’)
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), द्वितीया (accusative), एकवचन (singular)
पुरतःin front
पुरतः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb/preposition; ‘in front’)
स्थिरम्steadfast, standing firm
स्थिरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), द्वितीया (accusative), एकवचन (singular); वरुणम् इति विशेषणम्
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
विगत-क्रोधःfree from anger
विगत-क्रोधः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविगत (कृदन्त; √गम् धातु) + क्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular); बहुव्रीहिः—‘यस्य क्रोधः विगतः’
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग (masc), द्वितीया (accusative), एकवचन (singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
हसन्smiling/laughing
हसन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootहस् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular); रामः इति विशेषणम्
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (comparative particle)