Shloka 72
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
उत्तीर्यमाणः स्वजलं वरुणः प्रत्यदृश्यत / कृताञ्जलिः सार्वहस्तः प्रचेता भार्गवान्तिकम्
Transliteration
uttīryamāṇaḥ svajalaṃ varuṇaḥ pratyadṛśyata / kṛtāñjaliḥ sārvahastaḥ pracetā bhārgavāntikam
Translation
स्वजलं उत्तीर्यमाणः वरुणः प्रत्यदृश्यत; कृताञ्जलिः सार्वहस्तः प्रचेता भार्गवान्तिकम्।
Word by Word
उत्तीर्यमाणःrising up; emerging
उत्तीर्यमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउत्+तॄ (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि/कर्तरि शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘rising/coming up (from)’
स्वजलम्his own waters
स्वजलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः—स्वं जलम् (one’s own water)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Dik/Pratiyogin-dyotaka (दिक्/प्रत्ययद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/पूर्वपदसदृश (preverb-like), ‘towards’
अदृश्यतappeared; was seen
अदृश्यत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘became visible/appeared’
कृताञ्जलिःwith folded hands
कृताञ्जलिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; √कृ धातु) + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कृतः अञ्जलिः येन (with hands joined in reverence)
सार्वहस्तःwith hands together (epithet)
सार्वहस्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसार्व (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—सार्वः हस्तः (having all hands/with hands altogether; epithet)
प्रचेताPracetā (Varuṇa)
प्रचेता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रचेतस्/प्रचेता (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वरुणस्य नाम (name of Varuṇa)
भार्गव-अन्तिकम्to the vicinity of Bhārgava
भार्गव-अन्तिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक) + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—भार्गवस्य अन्तिकम् (near Bhārgava/Paraśurāma)