Shloka 20
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
दत्तसर्वाभयो ऽहं वै न्यस्तशस्त्रः शमान्वितः / तपः समास्थितश्चर्तु प्रागेव पितृ शासनात्
Transliteration
dattasarvābhayo 'haṃ vai nyastaśastraḥ śamānvitaḥ / tapaḥ samāsthitaścartu prāgeva pitṛ śāsanāt
Translation
दत्तसर्वाभयोऽहं वै न्यस्तशस्त्रः शमान्वितः। तपः समास्थितश्चैव प्रागेव पितृशासनात्॥
Word by Word
दत्त-सर्व-अभयःone who has granted fearlessness to all
दत्त-सर्व-अभयः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootदत्त (कृदन्त; √दा दाने, past passive participle) + सर्व (प्रातिपदिक) + अभय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; बहुव्रीहि: 'येन सर्वेषाम् अभयम् दत्तम्'
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic particle
न्यस्त-शस्त्रःhaving laid down weapons
न्यस्त-शस्त्रः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootन्यस्त (कृदन्त; √न्यस्/√अस् with नि-; past passive participle 'laid down') + शस्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष sense: 'whose weapons are laid down'
शम-अन्वितःendowed with calmness
शम-अन्वितः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootशम (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त; √इ with अनु-, 'endowed')
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'endowed with tranquility'
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
समास्थितःhaving undertaken
समास्थितः:
Karta (कर्ता/Predicate)
TypeVerb
Rootसमास्थित (कृदन्त; समा-√स्था स्थितौ, past participle)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्त used predicatively: 'having undertaken/entered upon'
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (and)
ऋतुseason (for a season)
ऋतु:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; here adverbial-accusative (कालवाचक)
प्राक्before, formerly
प्राक्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (formerly/before)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic particle (just/indeed)
पितृ-शासनात्from (my) father's command
पितृ-शासनात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + शासन (प्रातिपदिक; from √शास्)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'from the father's command'