Shloka 39
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
वरमागमनं वव्रे दिवस्तस्या महींप्रति / ततस्तां शिरसा धर्त्तु तपसाऽराधयच्छिवम्
Transliteration
varamāgamanaṃ vavre divastasyā mahīṃprati / tatastāṃ śirasā dharttu tapasā'rādhayacchivam
Translation
सा दिवः महीं प्रति आगमनं वरं वव्रे। ततस्तां शिरसा धर्तुं तपसा शिवम् आराधयत्॥
Word by Word
वरम्a boon
वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
आगमनम्the coming/descent
आगमनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म; वरस्य विशेष्य/विवरण
वव्रेchose/asked for
वव्रे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
दिवःfrom heaven
दिवः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादान (from heaven)
तस्याःof her (Gaṅgā)
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
महीम्to the earth
महीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (goal)
प्रतिtowards
प्रति:
Direction (दिक्)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; दिशार्थक (towards)
ततःthen
ततः:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमार्थक-अव्यय (thereafter)
ताम्her (Gaṅgā)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
शिरसाon (his) head / by the head
शिरसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण
धर्तुम्to bear/hold
धर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive/तुमन्त), क्रियार्थ (purpose)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण
आराधयत्worshipped/propitiated
आराधयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√राध् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
शिवम्Śiva
शिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म