Shloka 36
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
राज्ये बन्धुषु भोगे वा निर्वेदं परमं ययौ / स मन्त्रिप्रवरे राज्यं विन्यस्य तपसे वनम्
Transliteration
rājye bandhuṣu bhoge vā nirvedaṃ paramaṃ yayau / sa mantripravare rājyaṃ vinyasya tapase vanam
Translation
स राज्ये बन्धुषु भोगेषु वा परमं निर्वेदं जगाम। स मन्त्रिप्रवरे राज्यं विन्यस्य तपसे वनं जगाम॥
Word by Word
राज्येin the kingdom
राज्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
बन्धुषुamong relatives
बन्धुषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरण
भोगेin enjoyment/pleasure
भोगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
वाor
वा:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (particle of alternative)
निर्वेदम्dispassion
निर्वेदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म
परमम्supreme
परमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (qualifier of निर्वेदम्)
ययौwent/attained
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता
मन्त्रि-प्रवरेin/with the chief minister
मन्त्रि-प्रवरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण; षष्ठी-तत्पुरुष (मन्त्रिणां प्रवरः)
राज्यम्the kingdom
राज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
विन्यस्यhaving entrusted/handed over
विन्यस्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-नि-√अस् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having entrusted/placed)
तपसेfor austerity
तपसे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान (purpose)
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (गमनस्य)