Shloka 34
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
मुमुदे विविधैर्भोगैर्दिवि देवपतिर्यथा / स शुश्रावात्मनः पूर्वं पूर्वजानां महीपतिः
Transliteration
mumude vividhairbhogairdivi devapatiryathā / sa śuśrāvātmanaḥ pūrvaṃ pūrvajānāṃ mahīpatiḥ
Translation
स विविधैर्भोगैः दिवि देवपतिर्यथा मुमुदे; स महीपतिः आत्मनः पूर्वं पूर्वजानां चरितं शुश्राव।
Word by Word
मुमुदेrejoiced
मुमुदे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
विविधैःwith various
विविधैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण (of भोगैः)
भोगैःenjoyments, pleasures
भोगैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘in heaven’
देवपतिःlord of the gods (Indra)
देवपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां पतिः)
यथाas, like
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमानवाचक (comparative particle ‘as/like’)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शुश्रावheard
शुश्राव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
आत्मनःof himself, his own
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्ध (of himself/one’s own)
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे अव्ययप्रयोग (adverbial accusative), कालवाचक (formerly/earlier)
पूर्वजानाम्of the predecessors/ancestors
पूर्वजानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपूर्व + जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; तत्पुरुष (पूर्वे जना: = predecessors/ancestors)
महीपतिःking, lord of the earth
महीपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमही + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महीनां पतिः)