Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 26
यज्ञसमापन-दक्षिणा-आवभृथस्नान-वर्णनम्
Completion of the Sacrifice, Gifts, and Avabhṛtha Bath
Devanagari script
युवैव राजशार्दूलः साक्षाद्धर्म इवापरः / पालयामास वसुधां सशैलवनकाननाम्
Transliteration
yuvaiva rājaśārdūlaḥ sākṣāddharma ivāparaḥ / pālayāmāsa vasudhāṃ saśailavanakānanām
Translation
युवैव स राजशार्दूलः साक्षाद् अपरः धर्म इव; सशैलवनकाननां वसुधां पालयामास।
Word by Word
युवाyoung
युवा:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; राजशार्दूलः इति विशेषणम्
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphatic particle)
राजशार्दूलःthe tiger among kings
राजशार्दूलः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष: राज्ञां शार्दूलः (tiger among kings)
साक्षात्directly/in person
साक्षात्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण/उपमानोपमेय-सम्बन्धे (directly, as if in person)
धर्मःDharma/righteousness
धर्मः:
उपमान (Upamāna)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान (standard of comparison)
इवlike/as
इव:
उपमा-सम्बन्ध (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle)
अपरःanother (one)
अपरः:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; राजशार्दूलः इति विशेषणम् (another/second)
पालयामासprotected/ruled
पालयामास:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootपाल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्; (परिप्रयोगः—पालयामास = ‘he protected/ruled’)
वसुधाम्the earth
वसुधाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सशैलवनकाननाम्together with its mountains, forests, and groves
सशैलवनकाननाम्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootस + शैल + वन + कानन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वसुधाम् इति विशेषणम्; समासः—तत्पुरुष/बहुपद: शैलैः वनैः काननैः सह (with mountains, forests, and groves)