Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 23
यज्ञसमापन-दक्षिणा-आवभृथस्नान-वर्णनम्
Completion of the Sacrifice, Gifts, and Avabhṛtha Bath
Devanagari script
पौरजानपदानां तु बन्धूनां सुहृदामपि / स प्रियो ऽभवदत्यर्थमुदारैश्च गुणैर्नृपः
Transliteration
paurajānapadānāṃ tu bandhūnāṃ suhṛdāmapi / sa priyo 'bhavadatyarthamudāraiśca guṇairnṛpaḥ
Translation
पौरजानपदानां बन्धूनां सुहृदां च स नृपः उदारगुणैः अत्यर्थं प्रियः अभवत्।
Word by Word
पौरजानपदानाम्of the townsmen and countryfolk
पौरजानपदानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपौर + जानपद (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (Plural); समासः—द्वन्द्व (copulative): पौराः च जानपदाः च
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (निपात/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थे (but/indeed)
बन्धूनाम्of (his) kinsmen
बन्धूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (6th), बहुवचन (Plural)
सुहृदाम्of (his) friends
सुहृदाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसुहृद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (6th), बहुवचन (Plural)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (निपात/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अप्यर्थे (also/even)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
प्रियःdear/beloved
प्रियः:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Predicate to subject)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st), एकवचन (Singular); विशेषणम् (predicate adjective)
अभवत्became/was
अभवत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्
अत्यर्थम्exceedingly
अत्यर्थम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb), अत्यन्तार्थे (exceedingly)
उदारैःby noble
उदारैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootउदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine) / नपुंसकलिङ्ग (Neuter) सम्भव; तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural); गुणैः इति सह विशेषणम्
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
गुणैःqualities/virtues
गुणैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural)
नृपःthe king
नृपः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); सः इत्यस्य अपपद-सम्बन्धः (apposition)