Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 56
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
प्रददौतुरगं चापि समानीतं प्रयत्नतः / अतः परमनुष्ठेयमब्रवीत्किं मयेति च
Transliteration
pradadauturagaṃ cāpi samānītaṃ prayatnataḥ / ataḥ paramanuṣṭheyamabravītkiṃ mayeti ca
Translation
समानीतं प्रयत्नतः तुरगं च प्रददौ; ततः परं किमनुष्ठेयम्? इति च ‘मया किं कर्तव्यम्’ इत्यब्रवीत्।
Word by Word
प्रददौgave
प्रददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तुरगम्a horse
तुरगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतुरग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, अप्यर्थ/समुच्चय (also/even)
समानीतम्brought; procured
समानीतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootसम्-आ-नी (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रयत्नतःwith effort
प्रयत्नतः:
Karana (करण)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb), ‘with effort’
अतःtherefore
अतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय/तसिल्-प्रत्ययान्त)
Formअव्यय, हेत्वर्थ/तस्मात्-अर्थ (therefore/from this)
परम्next; further
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier)
अनुष्ठेयम्to be done; to be performed
अनुष्ठेयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनुष्ठेय (प्रातिपदिक; √स्था/अनु-स्था + यत्)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
किम्what?
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)
मयाby me
मया:
Kartr-karana (करण/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरणसूचक (quotative particle)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)