Shloka 32
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
त्वयि क्रुद्धे जगत्सर्वं प्रणाशमुपयास्यति / प्रशान्तिमुपयाह्याशुलोकाः संतु गतव्यथाः
Transliteration
tvayi kruddhe jagatsarvaṃ praṇāśamupayāsyati / praśāntimupayāhyāśulokāḥ saṃtu gatavyathāḥ
Translation
त्वयि क्रुद्धे जगत्सर्वं प्रणाशमुपयास्यति। प्रशान्तिमुपयाह्याशु लोकाः सन्तु गतव्यथाः॥
Word by Word
त्वयिwhen you / in you
त्वयि:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
क्रुद्धे(when) angry
क्रुद्धे:
Sati-saptami (सति-सप्तमी/Absolute locative)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
जगत्the world
जगत्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (here: subject)
सर्वम्entire
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जगत्-विशेषण
प्रणाशम्destruction
प्रणाशम्:
Gati-karma (गतिकर्म/Goal)
TypeNoun
Rootप्रणाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (गत्यर्थे द्वितीया)
उपयास्यतिwill go to / will meet
उपयास्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-या (धातु)
Formलृट् (Simple future/लृट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रशान्तिम्peace / calmness
प्रशान्तिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उपयाहिcome to / attain
उपयाहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-या (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
आशुquickly
आशु:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (quickly)
लोकाःpeople / worlds
लोकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सन्तुmay they be
सन्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
गत-व्यथाःfree from distress
गत-व्यथाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगत (गम्+क्त; कृदन्त) + व्यथा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि (येषां व्यथा गता)