Shloka 8
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Devanagari script
धरासा सागराक्रान्ता न चलापि तदा चला / तपः समाधिभङ्गश्च प्रबभूव तपस्विनाम्
Transliteration
dharāsā sāgarākrāntā na calāpi tadā calā / tapaḥ samādhibhaṅgaśca prababhūva tapasvinām
Translation
धरासा सागराक्रान्ता न चलापि तदा चला । तपः समाधिभङ्गश्च प्रबभूव तपस्विनाम् ॥
Word by Word
धराthe earth
धरा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
आसाwas
आसा:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘was’
सागर-आक्रान्ताoverrun by the ocean
सागर-आक्रान्ता:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसागर (प्रातिपदिक) + आक्रान्त (कृदन्त; आ-√क्रम् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; धरा-विशेषण; समासः तत्पुरुष: सागरेण आक्रान्ता (overrun by the ocean)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
चलाmoving; unsteady
चला:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootचल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; धरा-विशेषण
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थ (even/also)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
चलाmoved
चला:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootचल (प्रातिपदिक)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘moved’
तपःausterity
तपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
समाधि-भङ्गःdisruption of meditation
समाधि-भङ्गः:
Karta (कर्ता/Subject; coordinated)
TypeNoun
Rootसमाधि (प्रातिपदिक) + भङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः तत्पुरुष: समाधेः भङ्गः (break of concentration)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)
प्रबभूवarose; prevailed
प्रबभूव:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु) with प्र-
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘arose/occurred strongly’
तपस्विनाम्of ascetics
तपस्विनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive: ‘of’)
TypeNoun
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन