Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 13
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Devanagari script
कालं कञ्चित्प्रतीक्षध्वं तेन सर्वं नियम्यते / निमित्तमात्रमन्यत्तु स एव सकलेशिता
Transliteration
kālaṃ kañcitpratīkṣadhvaṃ tena sarvaṃ niyamyate / nimittamātramanyattu sa eva sakaleśitā
Translation
कालं कञ्चित्प्रतीक्षध्वं तेन सर्वं नियम्यते । निमित्तमात्रमन्यत्तु स एव सकलेशिता ॥
Word by Word
कालम्time
कालम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कञ्चित्some (a certain)
कञ्चित्:
Karma (कर्म/Object—qualifier)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अनिश्चित-विशेषण (indefinite) — ‘some’
प्रतीक्षध्वम्wait
प्रतीक्षध्वम्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्रति + √ईक्ष् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद
तेनby that (time)
तेन:
Karana (करण/Instrument-Cause)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by that (time)’
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नियम्यतेis controlled/regulated
नियम्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनि + √यम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (passive) — ‘is regulated’
निमित्तमात्रम्a mere instrument/cause
निमित्तमात्रम्:
Karta (कर्ता/Subject—of implied ‘asti’)
TypeNoun
Rootनिमित्त + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः—‘मात्रं निमित्तम्’ (mere cause)
अन्यत्the other (thing)
अन्यत्:
Karta (कर्ता/Subject—apposition)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुbut
तु:
Nipata (निपात/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (‘but/indeed’)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एवalone/indeed
एव:
Nipata (निपात/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात
सकल-ईशिताthe lordship over all
सकल-ईशिता:
Karta (कर्ता/Subject—predicate nominative)
TypeNoun
Rootसकल + ईशिता (प्रातिपदिक; √ईश् धातु-निष्पन्न)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘सकलस्य ईशिता’ (rulership over all)