Shloka 5
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
तपसा त्वं जगत्सर्वं पुनासि परिपासि च / स्रष्टुं संहर्त्तुमपि च शक्नोष्येव न संशयः
Transliteration
tapasā tvaṃ jagatsarvaṃ punāsi paripāsi ca / sraṣṭuṃ saṃharttumapi ca śaknoṣyeva na saṃśayaḥ
Translation
तपसा त्वं जगत्सर्वं पुनासि परिपासि च। स्रष्टुं संहर्तुमपि च शक्नोष्येव न संशयः॥
Word by Word
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
जगत्world
जगत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्वम्entire
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘जगत्’ इति विशेषणम्
पुनासिyou purify
पुनासि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपू (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
परिपासिyou protect
परिपासि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु) + परि (उपसर्ग)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
स्रष्टुम्to create
स्रष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) → स्रष्टुम् (तुमुन्-प्रत्यय)
Formतुमुनन्त (infinitive), क्रियार्थक-अव्ययवत्; ‘to create’
संहर्तुम्to destroy
संहर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Rootहृ (धातु) + सम् (उपसर्ग) → संहर्तुम् (तुमुन्)
Formतुमुनन्त (infinitive)
अपिalso
अपि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपेक्षाबोधक (also/even)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
शक्नोषिyou are able
शक्नोषि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवindeed
एव:
Avadharana (अवधारण/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
नno/not
न:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता/Subject; ‘doubt’ as subject)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन