Shloka 35
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
एतस्मिन्नेव काले तु राजपत्न्यावुभे नृप / राज्ञे प्रावोचतां गर्भं मुदा परमया युते
Transliteration
etasminneva kāle tu rājapatnyāvubhe nṛpa / rājñe prāvocatāṃ garbhaṃ mudā paramayā yute
Translation
एतस्मिन्नेव काले तु राजपत्न्यावुभे नृप । राज्ञे प्रावोचतां गर्भं मुदा परमया युते ॥
Word by Word
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (स्थाने), सप्तमी, एकवचन; locative ‘in this’
एवindeed/just
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle)
कालेat the time
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative
तुbut/and then
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/समुच्चय-भेदक (adversative/contrastive particle)
राजपत्न्यौthe two queens
राजपत्न्यौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञः पत्न्यौ)
उभेboth
उभे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; agrees with ‘राजपत्न्यौ’
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; vocative
राज्ञेto the king
राज्ञे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; dative
प्रावोचताम्told/announced
प्रावोचताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद; ‘they two announced/told’
गर्भम्pregnancy/conception
गर्भम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मुदाwith joy
मुदा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental of manner
परमयाgreat
परमया:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; agrees with ‘मुदा’
युतेendowed (with)
युते:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘endowed/associated’; agrees with ‘राजपत्न्यौ उभे’