Shloka 16
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
एवं प्रवर्त्तमानस्य मम राज्ये ऽवतिष्ठतः / भवद्दिदृक्षा संजाता सापेक्षा भृगुपुङ्गव
Transliteration
evaṃ pravarttamānasya mama rājye 'vatiṣṭhataḥ / bhavaddidṛkṣā saṃjātā sāpekṣā bhṛgupuṅgava
Translation
एवं प्रवर्त्तमानस्य मम राज्येऽवतिष्ठतः; भवद्दिदृक्षा संजाता, सापेक्षा, भृगुपुङ्गव।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus)
प्रवर्त्तमानस्यof (me) proceeding/acting
प्रवर्त्तमानस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootप्र+वृत् (धातु) → प्रवर्त्तमान (शतृ/वर्तमानकृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle, शतृ-प्रत्यय); पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (6th case), एकवचन; ‘of (me) acting/continuing’
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th case), एकवचन; सर्वनाम (gen. sg.)
राज्येin the kingdom
राज्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन (loc. sg.)
अवतिष्ठतःof (me) remaining
अवतिष्ठतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootअव+स्था (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ-प्रत्यय); पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (6th case), एकवचन; ‘of (me) remaining/standing’
भवत्-दिदृक्षाdesire to see you
भवत्-दिदृक्षा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दिदृक्षा (प्रातिपदिक; desiderative noun from √दृश्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (desire to see you)
संजाताarose
संजाता:
Kriyā (क्रिया/भूतार्थ)
TypeAdjective
Rootसम्+जन् (धातु) → संजात (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘arisen’ (agreeing with दिदृक्षा)
स-अपेक्षाwith an expectation/request
स-अपेक्षा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्ययार्थ) + अपेक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (having expectation/with a request)
भृगु-पुङ्गवO best of the Bhṛgus
भृगु-पुङ्गव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन; तत्पुरुष (best of the Bhṛgus)