Shloka 53
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
पुत्रं त्रिलोकप्रवरं मन्मथं जनयिष्यसि / एवमुक्त्वा महातेजास्तथा समभावत्तदा
Transliteration
putraṃ trilokapravaraṃ manmathaṃ janayiṣyasi / evamuktvā mahātejāstathā samabhāvattadā
Translation
पुत्रं त्रिलोकप्रवरं मन्मथं जनयिष्यसि। इत्युक्त्वा महातेजाः तदा तथैव समभावत्॥
Word by Word
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
त्रिलोकप्रवरम्the best among the three worlds
त्रिलोकप्रवरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिलोकानां प्रवरः)
मन्मथम्Manmatha (Cupid)
मन्मथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमन्मथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
जनयिष्यसिyou will beget / you will give birth to
जनयिष्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) [णिच्]
Formलृट्-लकार (Future), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative) प्रयोगः
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√वच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
महातेजाःthe great-splendored one
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य महत् तेजः सः)
तथाso; in that manner
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/अनुवादक (thus/so)
समभवत्became; came to be
समभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time)