Shloka 10
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
कॢप्त तत्रासनं चैकं होतुरर्थे हिरण्यम् / निषसाद सगर्भो ऽत्र तत्रासीनः शशंस च
Transliteration
kḷpta tatrāsanaṃ caikaṃ hoturarthe hiraṇyam / niṣasāda sagarbho 'tra tatrāsīnaḥ śaśaṃsa ca
Translation
तत्र होतुरर्थे हिरण्यम् एकम् आसनं कॢप्तम्; अत्र सगर्भः निषसाद, तत्रासीनः शशंस च।
Word by Word
कॢप्तम्prepared
कॢप्तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकॢप्त (कृदन्त; √कॢप् धातु)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
आसनम्a seat
आसनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एकम्one
एकम्:
विशेषण (Qualifier of āsanam)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); संख्या-विशेषण
होतुःof the Hotṛ priest
होतुः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
अर्थेfor (the purpose of)
अर्थे:
प्रयोजन (Purpose/Locative)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); प्रयोजनार्थे ‘for the purpose’
हिरण्यम्gold
हिरण्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
निषसादsat down
निषसाद:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootनि-√सद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमा (3rd person), एकवचन (Singular)
सगर्भःpregnant/with embryo (bearing)
सगर्भः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootस-गर्भ (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); उपपद-तत्पुरुष ‘गर्भेण सह/गर्भयुक्तः’
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb)
आसीनःseated
आसीनः:
कर्ता (Karta; participial)
TypeAdjective
Rootआसीन (कृदन्त; √आस् धातु)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); भूतकृदन्त/क्त (PPP/participle) ‘seated’
शशंसrecited/praised
शशंस:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√शंस् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमा (3rd person), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)