Shloka 45
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
मन्त्रिष्वमात्यवर्गेषु राज्ये वा सकले ऽधुना / दिष्ट्या च विजिताः सर्वे समग्रबलवाहनाः
Transliteration
mantriṣvamātyavargeṣu rājye vā sakale 'dhunā / diṣṭyā ca vijitāḥ sarve samagrabalavāhanāḥ
Translation
मन्त्रिष्वमात्यवर्गेषु राज्ये वा सकलेऽधुना । दिष्ट्या च विजिताः सर्वे समग्रबलवाहनाः ॥
Word by Word
मन्त्रिषुamong ministers
मन्त्रिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
अमात्य-वर्गेषुamong groups of officials
अमात्य-वर्गेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमात्य (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अमात्यानां वर्गाः)
राज्येin the kingdom
राज्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)
सकलेin the whole (realm)
सकले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण
अधुनाnow
अधुना:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
दिष्ट्याby good fortune
दिष्ट्या:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘good fortune’ (instrumental of cause/means)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
विजिताःconquered/subdued
विजिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-जि (धातु)
Formकृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
समग्र-बल-वाहनाःwith complete forces and vehicles
समग्र-बल-वाहनाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमग्र (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (समग्रं बलं च वाहनं च येषाम्/येषु)