Shloka 26
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
अवरुह्य ततो यानाद्भार्याभ्यां सहितो मुदा / प्रविवेश गृहं मातुर्हृष्टपुष्टजनायुतम्
Transliteration
avaruhya tato yānādbhāryābhyāṃ sahito mudā / praviveśa gṛhaṃ māturhṛṣṭapuṣṭajanāyutam
Translation
अवरुह्य ततो यानाद्भार्याभ्यां सहितो मुदा, प्रविवेश गृहं मातुर्हृष्टपुष्टजनायुतम्।
Word by Word
अवरुह्यhaving descended
अवरुह्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअव-√रुह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having descended’
ततःthen
ततः:
Kala/Desha (काल/देश)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त; ‘then/from there’ (adverb)
यानात्from the vehicle
यानात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootयान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; ablative singular
भार्याभ्याम्with (his) two wives
भार्याभ्याम्:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (सह/करण), द्विवचन; instrumental dual
सहितःaccompanied
सहितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसहित (कृदन्त; √सह् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past passive participle used adjectivally ‘accompanied’
मुदाwith joy
मुदा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; instrumental singular (manner)
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√विश् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada
गृहम्the house
गृहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
मातुःof (his) mother
मातुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; genitive singular
हृष्ट-पुष्ट-जन-आयुतम्filled with joyful, thriving people
हृष्ट-पुष्ट-जन-आयुतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (कृदन्त; √हृष्) + पुष्ट (कृदन्त; √पुष्) + जन (प्रातिपदिक) + आयुत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying ‘gṛham’; ‘filled with delighted and well-nourished people’