Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 78
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
त्यक्त्वा स नगरं राज्यं सकोशबलवाहनम् / अन्तर्वत्न्या च ते मात्रा सहितो वनमाविशत्
Transliteration
tyaktvā sa nagaraṃ rājyaṃ sakośabalavāhanam / antarvatnyā ca te mātrā sahito vanamāviśat
Translation
स नगरं राज्यं सकोशबलवाहनं त्यक्त्वा, अन्तर्वत्याः ते मात्राः सहितो वनम् आविशत्।
Word by Word
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√tyaj (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); having abandoned
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
nagaramthe city
nagaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnagara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
rājyamthe kingdom
rājyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
sa-kośa-bala-vāhanamwith treasury, army, and vehicles
sa-kośa-bala-vāhanam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय-उपसर्गार्थ) + kośa (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक) + vāhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष/बहुपद-समास: ‘with treasury, forces, and vehicles’—qualifies nagaram/rājyam (what was abandoned)
antarvatnyāwith the pregnant (woman)
antarvatnyā:
Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootantarvatnī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/सह), एकवचन; ‘pregnant woman’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction) = and
teyour
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन; ‘your’
mātrāwith (your) mother
mātrā:
Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/सह), एकवचन
sahitaḥaccompanied
sahitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsahita (प्रातिपदिक)
Formक्त (PPP from √sah/√sah ‘to accompany’ in sense ‘joined with’); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘accompanied’
vanamthe forest
vanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
āviśatentered
āviśat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā√viś (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘entered’