Shloka 33
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
इत्युक्तः प्राह पितरं रामो मतिमतां वरः / प्रायश्चित्तं तु तद्योग्यं त्वं मे निर्देष्टुमर्हसि
Transliteration
ityuktaḥ prāha pitaraṃ rāmo matimatāṃ varaḥ / prāyaścittaṃ tu tadyogyaṃ tvaṃ me nirdeṣṭumarhasi
Translation
इत्युक्तः रामो मतिमतां वरः पितरं प्राह—मे यत् योग्यं प्रायश्चित्तं, तत् त्वं निर्देष्टुमर्हसि।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्ति-सूचक अव्यय
उक्तःhaving been told
उक्तः:
Visheshana (विशेषण of रामः)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्र-
पितरम्to (his) father
पितरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मति-मताम्of the intelligent (people)
मति-मताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक) + मत् (प्रत्यय/प्रातिपदिक-निर्माण)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन; 'मतिमत्' (intelligent) का षष्ठी-बहुवचन
वरःthe best
वरः:
Apposition (समानाधिकरण of रामः)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रायश्चित्तम्expiation
प्रायश्चित्तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेष-प्रदर्शक अव्यय (but/indeed)
तत्-योग्यम्suitable for that
तत्-योग्यम्:
Visheshana (विशेषण of प्रायश्चित्तम्)
TypeAdjective
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + योग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (तत् एव योग्यं)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेto me / my
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र षष्ठी (my)
निर्देष्टुम्to instruct, to prescribe
निर्देष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Complement of अर्हसि)
TypeVerb
Rootनि-√दिश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Infinitive); उपसर्ग: निर्-
अर्हसिyou should / you are fit
अर्हसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद