Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 13
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
अथ मातुश्च चरणवभिवाद्य कृताञ्जलिः / उवाच प्रणतो वाक्यं तयोः संहर्षकारणम्
Transliteration
atha mātuśca caraṇavabhivādya kṛtāñjaliḥ / uvāca praṇato vākyaṃ tayoḥ saṃharṣakāraṇam
Translation
अथ मातुश्च चरणौऽभिवाद्य कृताञ्जलिः, प्रणतः स तयोः संहर्षकारणं वाक्यमुवाच।
Word by Word
अथthen
अथ:
Vākyopakrama (वाक्योपक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
मातुःof (his) mother
मातुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (and)
चरणौ(two) feet
चरणौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, द्विवचन
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootअभि + वद् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund); 'अभिवाद्य' = having saluted
कृत-अञ्जलिःwith joined palms
कृत-अञ्जलिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत (कृ धातु + क्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहुव्रीहि—'कृतः अञ्जलिः यस्य सः' (one whose palms are joined); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रणतःbowed down, humble
प्रणतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + नम् (धातु) + क्त → प्रणत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
तयोःof the two (of them)
तयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (Genitive), द्विवचन
संहर्ष-कारणम्cause of joy/delight
संहर्ष-कारणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसंहर्ष (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (संहर्षस्य कारणम्); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; वाक्यम् इत्यस्य विशेषण