Shloka 56
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
स्वोत्संगे स्थापयामास प्रेम्णा मत्कृत्य मानदः
Transliteration
svotsaṃge sthāpayāmāsa premṇā matkṛtya mānadaḥ
Translation
मानदः सः स्वोत्सङ्गे प्रेम्णा स्थापयामास, मम कृत्यं मन्यमानः।
Word by Word
स्व-उत्सङ्गेin (his) own lap
स्व-उत्सङ्गे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + उत्सङ्ग (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ‘own-lap’; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
स्थापयामासcaused to be placed; placed
स्थापयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formणिच्-प्रेरण (Causative/णिजन्त) + लिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
प्रेम्णाwith affection
प्रेम्णा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रेमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण
मत्कृत्यfor my sake; on my account
मत्कृत्य:
Hetu/Prayojana (हेतु/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्यय; अर्थः ‘मदर्थम्/मद्विषये’ (for my sake / regarding me)
मानदःthe honour-giver (one who shows respect)
मानदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमानद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीह्यर्थक उपाधि ‘one who gives honour’