Shloka 29
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
भवभयहारिणि शंभुविहारिणि कल्मषनाशिनि कुंभिगते / तव चरणे पतितं सततं कृतकिल्बिषमप्यव देहि वरम्
Transliteration
bhavabhayahāriṇi śaṃbhuvihāriṇi kalmaṣanāśini kuṃbhigate / tava caraṇe patitaṃ satataṃ kṛtakilbiṣamapyava dehi varam
Translation
भवभयहारिणि शम्भुविहारिणि कल्मषनाशिनि कुम्भिगते । तव चरणे पतितं सततं कृतकिल्बिषमप्यव देहि वरम् ॥
Word by Word
भवभयहारिणिO remover of fear of worldly existence
भवभयहारिणि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootभव-भय-हारिणी (प्रातिपदिक; √हृ (धातु) + णिनि-प्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; विशेषण—देवीसम्बोधनम्; समासः: भवस्य भयम् (षष्ठी-तत्पुरुष) + हारिणी (कर्तृवाचक)
शंभुविहारिणिO one who delights/plays with Śambhu (Śiva)
शंभुविहारिणि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootशंभु-विहारिणी (प्रातिपदिक; √हृ (धातु) + णिनि)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः: शंभोः विहारः (षष्ठी-तत्पुरुष) + हारिणी
कल्मषनाशिनिO destroyer of sin/impurity
कल्मषनाशिनि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootकल्मष-नाशिनी (प्रातिपदिक; √नश् (धातु) + णिनि)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः: कल्मषस्य नाशः (षष्ठी-तत्पुरुष) + नाशिनी
कुंभिगतेO one who has entered/abides in the pot (kumbha)
कुंभिगते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootकुंभि-गता (प्रातिपदिक; √गम् (धातु) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः: कुंभ्यां गता (सप्तमी-तत्पुरुष) — ‘in the pot/urn’ (epithet)
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम—‘thy/your’
चरणेat (your) feet
चरणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
पतितम्(me) fallen/prostrated
पतितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपतित (प्रातिपदिक; √पत् (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/प्रथमा वा 2/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त—‘fallen’; ‘(माम्) पतितम्’ इति कर्मरूपेण
सततम्always
सततम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formअव्यय—क्रियाविशेषण (adverb)
कृतकिल्बिषम्(me) who has committed sin
कृतकिल्बिषम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकृत-किल्बिष (प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/द्वितीया), एकवचन; समासः: कृतं किल्बिषं येन (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः) — ‘one who has committed sin’; ‘माम्’ विशेषयति
अपिeven/also
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय—निपात (particle)
अवplease; indeed
अव:
Prarthana-nipata (प्रार्थनानिपात)
TypeIndeclinable
Rootअव (अव्यय)
Formअव्यय—उपसर्ग/निपात; ‘please/protect’ अर्थे प्रार्थनानिपातः
देहिgive
देहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलोट् (imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
वरम्a boon
वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/द्वितीया), एकवचन; कर्म