Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 14
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
महाभयेनाथ परीतचिता हिमाद्रिपादान्तरकाननं च / पृथग्गतास्ते सुपरीप्सवो नृपा न को ऽपि कांस्विद्ददृशे भृशार्त्तः
Transliteration
mahābhayenātha parītacitā himādripādāntarakānanaṃ ca / pṛthaggatāste suparīpsavo nṛpā na ko 'pi kāṃsviddadṛśe bhṛśārttaḥ
Translation
महाभयेन परीतचित्ताः ते नृपाः हिमाद्रिपादान्तरकाननं च पृथक् पृथग् गताः; भृशार्त्तः कश्चिदपि कांस्विद् न ददर्श।
Word by Word
महाभयेनby great fear
महाभयेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहाभय (प्रातिपदिक; महा+भय)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular (3rd)
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/वाक्योपपादक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)
परीतचिताःwith minds overwhelmed/encircled
परीतचिताः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootपरीतचित (कृदन्त; परि-इ √इ (धातु) + क्त; ‘परीत’ + चित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; past participle used adjectivally; Nominative plural (1st)
हिमाद्रि-पाद-अन्तर-काननम्the forest in the inner foothills of Himālaya
हिमाद्रि-पाद-अन्तर-काननम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहिमाद्रि + पाद + अन्तर + कानन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (2nd)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction: and)
पृथक्separately
पृथक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: separately)
गताःwent
गताः:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; past participle functioning as finite sense ‘went’
तेthey
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; Pronoun: Nominative plural
सुपरीप्सवःvery eager (to attain safety/goal)
सुपरीप्सवः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootसुपरीप्सु (प्रातिपदिक; सु+परि+ईप्सु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; desiderative adjective ‘eager to obtain well’
नृपाःkings
नृपाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
नnot
न:
निषेध (Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
कःanyone
कः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; interrogative/indefinite ‘anyone’
अपिeven/at all
अपि:
सम्बन्ध/न्यूनता (Emphasis particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि = even/also; here with negation: ‘at all’
कांस्वित्any (person) indeed/at all
कांस्वित्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम) + स्वित् (अव्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘कां’ (whom/which) with enclitic ‘स्वित्’ (indeclinable, uncertainty)
ददृशेwas seen/appeared
ददृशे:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘was seen/appeared’ (intransitive perfect)
भृशार्त्तःgreatly distressed
भृशार्त्तः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootभृश + आर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; qualifying implied subject (कः)