Shloka 25
Jayā-devāḥ Mantraśarīratvaṃ, Vairāgya, and Brahmā’s Śāpa
The Jayas’ Refusal of Progeny
Devanagari script
एवं श्लोकार्थमुक्त्वा तु जयान्देवानथाब्रवीत् / वैवस्वतेंऽतरेतीते मत्समीपमिहैष्यथ
Transliteration
evaṃ ślokārthamuktvā tu jayāndevānathābravīt / vaivasvateṃ'taretīte matsamīpamihaiṣyatha
Translation
एवं श्लोकार्थं उक्त्वा तु जयान् देवान् अथाब्रवीत्— वैवस्वतेऽन्तरे तीते मत्समीपम् इहैष्यथ।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
श्लोक-अर्थम्the meaning of the verse
श्लोक-अर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्लोक (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्लोकस्य अर्थः)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having said)
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
जयान्the Jayās (a group)
जयान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
देवान्the gods
देवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भार्थक/अनन्तरार्थक (then/thereupon)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वैवस्वतेin the Vaivasvata (Manvantara)
वैवस्वते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मन्वन्तरस्य)
अन्तरेin the interval/period
अन्तरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (manvantara-interval)
अतीतेwhen (it) has passed
अतीते:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootअति-इ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; 'अन्तरे' इत्यस्य विशेषणम्
मत्-समীপम्to my presence/near me
मत्-समীপम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मम समीपम्)
इहhere
इह:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
एष्यथyou will come
एष्यथ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future); मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद