Shloka 21
Jayā-devāḥ Mantraśarīratvaṃ, Vairāgya, and Brahmā’s Śāpa
The Jayas’ Refusal of Progeny
Devanagari script
तस्मात्स विपुलायत्तो व्यापारस्त्वथ मत्कृतः / भविता च सुखोदर्के दिव्यभावेन जायताम्
Transliteration
tasmātsa vipulāyatto vyāpārastvatha matkṛtaḥ / bhavitā ca sukhodarke divyabhāvena jāyatām
Translation
तस्मात् स विपुलायत्तो व्यापारोऽथ मया कृतः; भविता च सुखोदर्के, दिव्यभावेन जायताम्।
Word by Word
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान; cause/source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पञ्चमी (5th/अपादान); एकवचन (sg)
सःhe/that (one)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन (sg)
विपुलायत्तःdependent on the vast (resources)
विपुलायत्तः:
Visheshana (विशेषण; of ‘vyāpāraḥ’)
TypeAdjective
Rootविपुल + आयत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विपुले आयत्तः = dependent on the vast)
व्यापारःactivity/undertaking
व्यापारः:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Rootव्यापार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle: but/indeed)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक (then)
मत्कृतःmade by me
मत्कृतः:
Visheshana (विशेषण; of ‘vyāpāraḥ’)
TypeAdjective
Rootमत् + कृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मया कृतः = made by me)
भविताwill be
भविता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future/भविष्यत्); प्रथमपुरुष; एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (and)
सुखोदर्केin a happy outcome
सुखोदर्के:
Adhikarana (अधिकरण; locus/condition)
TypeNoun
Rootसुख + उदर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण); एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सुखस्य उदर्कः = happy outcome)
दिव्यभावेनby/with a divine nature
दिव्यभावेन:
Karana (करण; means/manner)
TypeNoun
Rootदिव्य + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण); एकवचन; समासः—तत्पुरुष (दिव्यः भावः = divine state)
जायताम्be born / come into being
जायताम्:
Kriya (क्रिया; injunction)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ); मध्यमपुरुष (2nd); बहुवचन (pl); आत्मनेपद