Shloka 8
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
दूतं प्रस्थापयामास कार्त्तवीर्यार्जुनं प्रति / दूत राजात्वया वाच्यो यदहं वच्मि ते ऽनघ
Transliteration
dūtaṃ prasthāpayāmāsa kārttavīryārjunaṃ prati / dūta rājātvayā vācyo yadahaṃ vacmi te 'nagha
Translation
कार्त्तवीर्यार्जुनं प्रति दूतं प्रस्थापयामास; ‘दूत, राजात्वया वाच्यो यदहं वच्मि तेऽनघ’ इति।
Word by Word
दूतम्a messenger
दूतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रस्थापयामासsent forth, dispatched
प्रस्थापयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-स्था (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative)
कार्त्तवीर्यार्जुनम्Kārttavīrya Arjuna
कार्त्तवीर्यार्जुनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकार्त्तवीर्य + अर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः कार्त्तवीर्य-अर्जुन (कर्मधारय: ‘Kārttavīrya (named) Arjuna’)
प्रतिtowards, to
प्रति:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preposition), लक्ष्यवाचक (towards)
दूतO messenger
दूत:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
वाच्यःis to be told
वाच्यः:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + वाच्य (कृदन्त, यत्)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘कथनीयः’
यत्what (that which)
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वच्मिI say
वच्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative) एकवचन (enclitic)
अनघO sinless one
अनघ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअनघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; विशेषणवत् सम्बोधन