Shloka 8
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
समित्पुष्पकुशादीनि द्रव्याण्यहरहर्भृगोः / आनीय काननाद्भूप प्रायच्छदकृतव्रणः
Transliteration
samitpuṣpakuśādīni dravyāṇyaharaharbhṛgoḥ / ānīya kānanādbhūpa prāyacchadakṛtavraṇaḥ
Translation
समित्पुष्पकुशादीनि द्रव्याण्यहरहर्भृगोः । आनीय काननाद्भूप प्रायच्छदकृतव्रणः ॥
Word by Word
samit-puṣpa-kuśa-ādīnifuel-sticks, flowers, kuśa-grass, etc.
samit-puṣpa-kuśa-ādīni:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsamit (प्रातिपदिक) + puṣpa (प्रातिपदिक) + kuśa (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (समित्+पुष्प+कुश+आदि)
dravyāṇimaterials, items
dravyāṇi:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootdravya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ahar-aharday after day
ahar-ahar:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootahar (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः (पुनरुक्त-अव्ययम्); क्रियाविशेषणम् = प्रतिदिन (day by day)
bhṛgoḥof Bhṛgu
bhṛgoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
ānīyahaving brought
ānīya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया/Anterior action)
TypeVerb
Rootā-√nī (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप् (Gerund/Absolutive); अव्ययभावः = having brought
kānanātfrom the forest
kānanāt:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootkānana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
bhūpaO king
bhūpa:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootbhūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
prāyacchatgave, offered
prāyacchat:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootpra-√yam/√dā (धातु; causative sense ‘to give’)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
akṛta-vraṇaḥone who caused no injury
akṛta-vraṇaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Roota- (निषेध) + kṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + vraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य व्रणः कृतः न = one who has made no wound/harms none)