Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 20
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
वसिष्ठ उवाच एवमुक्तः स पितरं नमस्कृत्य महामतिः / जगाम ब्रह्मणो लोकमगम्यं प्राकृतैर्जनैः
Transliteration
vasiṣṭha uvāca evamuktaḥ sa pitaraṃ namaskṛtya mahāmatiḥ / jagāma brahmaṇo lokamagamyaṃ prākṛtairjanaiḥ
Translation
वसिष्ठ उवाच— एवमुक्तः स पितरं नमस्कृत्य महामतिः । जगाम ब्रह्मणो लोकम् अगम्यं प्राकृतैर्जनैः ॥
Word by Word
vasiṣṭhaḥVasiṣṭha
vasiṣṭhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
evamthus
evam:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
uktaḥhaving been addressed / spoken to
uktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvac (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying saḥ)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pitaramfather
pitaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
namaskṛtyahaving saluted
namaskṛtya:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnamas (प्रातिपदिक) + kṛ (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
mahāmatiḥthe great-minded one
mahāmatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + mati (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (descriptive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण-रूपेण (epithet of saḥ)
jagāmawent
jagāma:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
brahmaṇaḥof Brahmā
brahmaṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Brahmā), षष्ठी, एकवचन
lokamworld
lokam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
agamyaminaccessible / not to be reached
agamyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roota- (उपसर्ग/निषेध) + gam (धातु) + ya (कृत्)
Formकृदन्त-योग्यतावाचक (gerundive/णीय/यत्-प्रत्ययार्थ), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; लोकम् इति विशेषणम्
prākṛtaiḥby ordinary (worldly)
prākṛtaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootprākṛta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; जनैः इति विशेषणम्
janaiḥpeople
janaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन