Shloka 2
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
वसिष्ठ उवाच गते तस्मिन्महाभागे भृगो पितृपरायणः / रामः प्रोवाच संक्रुद्धो मुञ्चञ्छ्वासान्मुहर्मुहुः
Transliteration
vasiṣṭha uvāca gate tasminmahābhāge bhṛgo pitṛparāyaṇaḥ / rāmaḥ provāca saṃkruddho muñcañchvāsānmuharmuhuḥ
Translation
वसिष्ठ उवाच—गते तस्मिन् महाभागे भृगौ पितृपरायणे। रामः संक्रुद्धः प्रोवाच, मुञ्चन् श्वासान् मुहर्मुहुः॥
Word by Word
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootगत (प्रातिपदिक; √गम् क्त)
Formकृदन्त (past participle/क्त); पुंलिङ्गे सति सप्तमी-एकवचन (locative absolute)
तस्मिन्in that (time/person)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (locative absolute support)
महाभागे(in) that noble one
महाभागे:
Adhikarana-anvaya (अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक: महा+भाग)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (of तस्मिन्)
भृगुःBhrigu
भृगुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पितृ-परायणःdevoted to his father/ancestors
पितृ-परायणः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of भृगुः)
रामःRāma (Paraśurāma)
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रोवाचspoke
प्रोवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसं+क्रुद्ध (प्रातिपदिक; √क्रुध् क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of रामः)
मुञ्चन्releasing/letting out
मुञ्चन्:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formकृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समकालिक क्रिया
श्वासान्breaths/sighs
श्वासान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्वास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: repeatedly)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय (reduplication for emphasis)