Shloka 34
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
ततो रामो महाबाहुः पितुः सह सहोदरैः / अग्नौ सत्कर्त्तुमारेभे देहं राजन्यथविधि
Transliteration
tato rāmo mahābāhuḥ pituḥ saha sahodaraiḥ / agnau satkarttumārebhe dehaṃ rājanyathavidhi
Translation
ततो रामो महाबाहुः पितुः सह सहोदरैः । अग्नौ सत्कर्त्तुमारेभे देहं राजन्यथविधि ॥
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदनन्तरं (then/thereupon)
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महाबाहुःthe mighty-armed
महाबाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘महान्तौ बाहू यस्य सः’
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
सहwith
सह:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक उपसर्गसदृश (with)
सहोदरैःwith (his) brothers
सहोदरैः:
Sahakārī/Karaṇa (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootसह (प्रातिपदिक) + उदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; ‘सह उदरे जाताः’ (brothers)
अग्नौin the fire
अग्नौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
सत्कर्तुम्to honor / to perform due rites
सत्कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootसत् (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
Formतुमुन् (Infinitive), परस्मैपदधात्वर्थे; ‘सत्-कर्तुम्’ = सम्मानं कर्तुम्
आरेभेbegan/undertook
आरेभे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-रभ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
देहम्the body
देहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
राजन्य-थ-विधिaccording to the Kṣatriya rite
राजन्य-थ-विधि:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootराजन्य (प्रातिपदिक) + थ (तद्धित/प्रत्ययार्थ) + विधि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; प्रकारवाचक अव्यय (in the manner of the Kṣatriyas)