Shloka 101
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
तस्मात्सृष्ट्वानुगृह्णति ग्रसते चैव सर्वशः / गुणात्मकत्ववै कल्पये तस्मादेकः स उच्यते
Transliteration
tasmātsṛṣṭvānugṛhṇati grasate caiva sarvaśaḥ / guṇātmakatvavai kalpaye tasmādekaḥ sa ucyate
Translation
तस्मात् सृष्ट्वा स अनुगृह्णाति, सर्वतः ग्रसते च; गुणात्मकत्वं कल्प्यते, तस्माद् एकः स उच्यते।
Word by Word
तस्मात्from that; therefore
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (5th/अपादान), एकवचन; सर्वनाम
सृष्ट्वाhaving created
सृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (gerund/absolutive), ‘having created’
अनुगृह्णतिhe favors; he shows grace
अनुगृह्णति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-ग्रह् (धातु)
Formलट् लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
ग्रसतेhe devours; absorbs
ग्रसते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रस् (धातु)
Formलट् लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
सर्वशःin every way; wholly
सर्वशः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb), प्रकार/व्याप्ति
गुणात्मकत्वम्the state of being constituted of qualities (guṇas)
गुणात्मकत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगुण + आत्मक + त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; समासः—गुण-आत्मक (तत्पुरुष) + त्व-प्रत्यय (abstract noun)
वैindeed; surely
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चय/खल्वर्थक अव्यय (emphatic particle)
कल्पयेI conceive; I posit
कल्पये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
Formलट् लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; आत्मनेपद
तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी विभक्ति (5th/अपादान), एकवचन; सर्वनाम
एकःone; single
एकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन; विशेषण
सःhe; that (one)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन; सर्वनाम
उच्यतेis said; is called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)