Shloka 4
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
दानं विनापहरणं ब्राह्मणानां तपस्विनाम् / शतायुषोर्ऽजुनादन्यः को न्विच्छति जिजीविषुः
Transliteration
dānaṃ vināpaharaṇaṃ brāhmaṇānāṃ tapasvinām / śatāyuṣor'junādanyaḥ ko nvicchati jijīviṣuḥ
Translation
ब्राह्मणानां तपस्विनां दानं विना अपहरणं न युक्तम्। शतायुषोऽर्जुनादन्यः कः नु जिजीविषुः इच्छति?
Word by Word
dānamgift; giving
dānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; abstract noun
vināwithout
vinā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-निपात/पूर्वपद; 'without' (takes instrumental/ablative sense)
apaharaṇamseizure; taking away
apaharaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootapaharaṇa (प्रातिपदिक) < apa-√hṛ (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; action noun ‘taking away’
brāhmaṇānāmof the Brahmins
brāhmaṇānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Gen.), बहुवचन
tapasvināmof the ascetic (ones)
tapasvinām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Roottapasvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Gen.), बहुवचन; adjective qualifying brāhmaṇānām
śatāyuṣoḥof the two long-lived (persons)
śatāyuṣoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootśata-āyus (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (śata + āyus); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Gen.), द्विवचन; ‘of the two hundred-lived/long-lived’
arjunātfrom Arjuna
arjunāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootarjuna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Abl.), एकवचन
anyaḥanother (person)
anyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypePronoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom.), एकवचन
kaḥwho?
kaḥ:
Karta (कर्ता)
TypePronoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom.), एकवचन; interrogative
nuindeed/then (particle)
nu:
—
TypeIndeclinable
Rootnu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/interrogative particle)
icchatidesires
icchati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√iṣ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
jijīviṣuḥwishing to live
jijīviṣuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootjijīviṣu (प्रातिपदिक) < √jīv (धातु)
Formकृदन्त; इच्छार्थक-प्रत्यय (desiderative adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom.), एकवचन; qualifying kaḥ/anyaḥ