Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 70
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
जमदग्निरुवाच क्रयविक्रययोर्नाहं कर्त्ता जातु कथञ्चन / हविर्धानीं च वै तस्मान्नोत्सहे दातुमञ्जसा
Transliteration
jamadagniruvāca krayavikrayayornāhaṃ karttā jātu kathañcana / havirdhānīṃ ca vai tasmānnotsahe dātumañjasā
Translation
जमदग्निरुवाच—क्रयविक्रययोः अहं कर्ता न जातु कथञ्चन। हविर्धानीं च वै तस्मै दातुम् अञ्जसा नोत्सहे॥
Word by Word
जमदग्निःJamadagni
जमदग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजमदग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
क्रय-विक्रययोःof purchase and sale
क्रय-विक्रययोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्रय (प्रातिपदिक) + विक्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी?—द्विवचनस्य षष्ठी (6th/Genitive Dual) ‘of buying and selling’; इतरेतर-द्वन्द्व
नnot
न:
Sambandha (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
कर्त्ताdoer/agent
कर्त्ता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक; कृ धातोः कर्तृ-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृवाचक (agent noun)
जातुever
जातु:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootजातु (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (temporal particle: ‘ever/at any time’)
कथञ्चनin any way
कथञ्चन:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootकथञ्चन (अव्यय)
Formप्रकार-अव्यय (manner: ‘in any way/at all’)
हविर्धानीम्the Havirdhānī (cow)
हविर्धानीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहविर्धानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वैindeed
वै:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्-प्रातिपदिक)
Formहेतु-अव्यय (‘therefore’)
नnot
न:
Sambandha (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
उत्सहेI am able/dare
उत्सहे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्सह् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, आत्मनेपद
दातुम्to give
दातुम्:
Prayojana (प्रयोजन/infinitival complement)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formतुमुन् (Infinitive)
अञ्जसाreadily
अञ्जसा:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootअञ्जसा (अव्यय)
Formरीत्या/प्रकार-अव्यय (adverb: ‘straightaway/easily’)