Shloka 7
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
राजन्नखिलशीतांशुवंशमौलिशिखामणे / निद्रया लं महाबुद्धे प्रतिवुध्यस्व सांप्रतम्
Transliteration
rājannakhilaśītāṃśuvaṃśamauliśikhāmaṇe / nidrayā laṃ mahābuddhe prativudhyasva sāṃpratam
Translation
राजन्, अखिलशीतांशुवंशमौलिशिखामणे, महाबुद्धे, निद्रया अलं—सांप्रतम् प्रतिवुध्यस्व।
Word by Word
rājanO king!
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
akhila-śīta-aṃśu-vaṃśa-mauli-śikhā-maṇeO crest-jewel of the whole lunar dynasty!
akhila-śīta-aṃśu-vaṃśa-mauli-śikhā-maṇe:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootakhila + śīta + aṃśu + vaṃśa + mauli + śikhā + maṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (determinative chain): ‘अखिल-शीतांशु-वंशस्य मौलि-शिखायाः मणिः’ (crest-jewel of the diadem-topknot of the entire lunar dynasty)
nidrayāby sleep
nidrayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnidrā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
alamenough (of)
alam:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootalam (अव्यय)
Formपर्याप्त्यर्थक/निषेधार्थक अव्यय (enough/stop)
mahābuddheO great-minded one!
mahābuddhe:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā + buddhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारय: ‘महती बुद्धिः यस्य’ (as vocative epithet)
prativudhyasvawake up!
prativudhyasva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati + budh (धातु)
Formलोट् (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
sāṃpratamright now
sāṃpratam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsāṃpratam (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)