Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 12
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
तावदभ्याययुः सर्वं मन्त्रिसामन्तनायकाः / रचिताञ्जलयो राजन्नेमुश्च नृपसत्तमम्
Transliteration
tāvadabhyāyayuḥ sarvaṃ mantrisāmantanāyakāḥ / racitāñjalayo rājannemuśca nṛpasattamam
Translation
तावद् मन्त्रिसामन्तनायकाः सर्वे अभ्याययुः। अञ्जलिं रचयित्वा राजन् नृपसत्तमं नेमुः॥
Word by Word
tāvatthen/meanwhile
tāvat:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb: "then/meanwhile")
abhyāyayuḥcame/approached
abhyāyayuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-ā-√yā (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
sarvamall (together)
sarvam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: "entirely/all together")
mantri-sāmanta-nāyakāḥministers, vassals, and leaders
mantri-sāmanta-nāyakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmantrin + sāmanta + nāyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (ministers, feudatories, and commanders)
racita-añjalayaḥwith hands folded
racita-añjalayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootracita + añjali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीहिः—"रचितः अञ्जलिः यैः ते" (those with folded hands)
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
nemuḥbowed down
nemuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√nam (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
nṛpa-sattamamthe best of kings
nṛpa-sattamam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnṛpa + sattama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः—"नृपाणां सत्तमः" (best among kings)