Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 41
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
तीर्थेषु क्षेत्रमुख्येषु तथा देवालयेषु च / पितॄन्देवांश्च विधिवदतर्पयदतन्द्रितः
Transliteration
tīrtheṣu kṣetramukhyeṣu tathā devālayeṣu ca / pitṝndevāṃśca vidhivadatarpayadatandritaḥ
Translation
तीर्थेषु क्षेत्रमुख्येषु देवालयेषु च स अतन्द्रितः पितॄन् देवान् च विधिवत् अतर्पयत्।
Word by Word
तीर्थेषुin sacred places
तीर्थेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
क्षेत्रमुख्येषुin the foremost holy sites
क्षेत्रमुख्येषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘chief among fields/holy sites’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (समुच्चय/क्रियाविशेषण): ‘also/likewise’
देवालयेषुin temples
देवालयेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव + आलय (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘abode of gods’ = temple); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक-conjunction)
पितॄन्the ancestors
पितॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
देवान्the gods
देवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक-conjunction)
विधिवत्according to rite
विधिवत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधि + वत् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्): ‘according to rule/ritually’
अतर्पयत्he satisfied (offered libations to)
अतर्पयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootतृप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्; causative sense ‘to satisfy/offer libations’ in context of तर्पण
अतन्द्रितःuntiring
अतन्द्रितः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअतन्द्रित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् of implied subject ‘सः’; ‘untiring/without negligence’