Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 22
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
स गद्गदमुवाचैनं संभ्रमाकुलया गिरा / शरणं भव शर्वेति शङ्करेत्यसकृन्नृप
Transliteration
sa gadgadamuvācainaṃ saṃbhramākulayā girā / śaraṇaṃ bhava śarveti śaṅkaretyasakṛnnṛpa
Translation
सः गद्गदं संभ्रमाकुलया गिरा एनम् उवाच— ‘शरणं भव, शर्वे; शङ्कर’ इति, हे नृप, असकृत्।
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
गद्गदम्in a choked voice
गद्गदम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootगद्गद (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया-एकवचन (Accusative used adverbially); अव्ययवत् प्रयोग (adverbial accusative)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
एनम्to him / this one
एनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
सम्भ्रम-आकुलयाagitated with excitement
सम्भ्रम-आकुलया:
विशेषण (Qualifier of 'गिरा')
TypeAdjective
Rootसम्भ्रम (प्रातिपदिक) + आकुल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: सम्भ्रमेण आकुला
गिराwith (his) speech/voice
गिरा:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootगिर्/गीर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
शरणम्refuge
शरणम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
भवbe (you)
भव:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
शर्वO Śarva (Śiva)
शर्व:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
इतिthus
इति:
वाक्यसूचक (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
शङ्करO Śaṅkara
शङ्कर:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
इतिthus
इति:
वाक्यसूचक (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
असकृत्repeatedly
असकृत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअसकृत् (अव्यय)
Formअव्यय (Adverb): पुनःपुनः (repeatedly)
नृपO king
नृप:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)