Shloka 76
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
ध्यानेन देवदेवेशं ददर्श परमेश्वरम् / स्वस्थान्तः करणो मैत्रः सर्वबाधाविवर्जितः
Transliteration
dhyānena devadeveśaṃ dadarśa parameśvaram / svasthāntaḥ karaṇo maitraḥ sarvabādhāvivarjitaḥ
Translation
ध्यानेन देवदेवेशं ददर्श परमेश्वरम्। स्वस्थान्तः करणो मैत्रः सर्वबाधाविवर्जितः॥
Word by Word
ध्यानेनby meditation
ध्यानेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
देव-देव-ईशम्the Lord of the god of gods (supreme Lord)
देव-देव-ईशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'देवानां देवः' + 'ईशः'
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
परम-ईश्वरम्the Supreme Lord
परम-ईश्वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्वस्थ-अन्तःinwardly at ease
स्वस्थ-अन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्वस्थ (प्रातिपदिक) + अन्तः (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अन्तः = inner state)
करणःwith controlled faculties
करणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; here in sense 'one whose instruments (senses) are (controlled)'
मैत्रःfriendly, benevolent
मैत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमैत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सर्व-बाधा-विवर्जितःfree from all afflictions/obstacles
सर्व-बाधा-विवर्जितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + बाधा (प्रातिपदिक) + विवर्जित (कृदन्त; वि-√वृज्/√वर्ज् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय; 'free from all बाधा'