Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 74
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
वशी चकार पवनं प्राणायामेन देहगम् / जितपद्मासनो मौनी स्थिरचित्तो महामुनिः
Transliteration
vaśī cakāra pavanaṃ prāṇāyāmena dehagam / jitapadmāsano maunī sthiracitto mahāmuniḥ
Translation
वशी चकार पवनं प्राणायामेन देहगम्। जितपद्मासनो मौनी स्थिरचित्तो महामुनिः॥
Word by Word
वशीself-controlled
वशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
चकारmade / brought (under control)
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पवनम्the wind (breath)
पवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राणायामेनby breath-control (prāṇāyāma)
प्राणायामेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्राणायाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
देह-गम्moving in the body
देह-गम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेह (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त; √गम् धातु)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण पवनम् प्रति: 'देहं गच्छति'
जित-पद्मासनःhaving mastered the lotus posture
जित-पद्मासनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त; √जि धातु) + पद्मासन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'जित' = mastered
मौनीsilent (vowed to silence)
मौनी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमौनिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्थिर-चित्तःsteady-minded
स्थिर-चित्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक) + चित्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन