Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 29
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
जलस्थलरुहानेककुसुमोत्करवर्षिभिः / गात्राह्लादकरैर्मन्दं वीज्यमानं वनानिलैः
Transliteration
jalasthalaruhānekakusumotkaravarṣibhiḥ / gātrāhlādakarairmandaṃ vījyamānaṃ vanānilaiḥ
Translation
जलस्थलरुहपुष्पोत्करैर्वर्षद्भिरनेकधा । गात्राह्लादकरैर्मन्दैर्वनानिलैर्वीज्यमानम् ॥
Word by Word
जल-स्थल-रुह-अनेक-कुसुम-उत्कर-वर्षिभिःby (plants) showering heaps of many flowers growing in water and on land
जल-स्थल-रुह-अनेक-कुसुम-उत्कर-वर्षिभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + स्थल (प्रातिपदिक) + रुह (कृदन्त/प्रातिपदिक; √रुह्) + अनेक (प्रातिपदिक) + कुसुम (प्रातिपदिक) + उत्कर (प्रातिपदिक) + वर्षिन् (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; पुल्लिङ्ग (वर्षिन्) — “by those (trees/plants) that shower heaps of many flowers growing in water and on land”
गात्र-आह्लाद-करैःby body-delighting (ones)
गात्र-आह्लाद-करैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootगात्र (प्रातिपदिक) + आह्लाद (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; पुल्लिङ्ग — “by (winds) causing delight to the limbs/body”
मन्दम्gently
मन्दम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणवत् नपुंसक-एकवचन (adverbial accusative) — “gently/slowly”
वीज्यमानम्being fanned
वीज्यमानम्:
Karma (कर्म/object undergoing action)
TypeAdjective
Root√वीज् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle/शानच्-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — “being fanned”
वन-अनिलैःby forest winds
वन-अनिलैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक) + अनिल (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; पुल्लिङ्ग — “by forest-breezes”