Shloka 46
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
हूयमानानलं काले पूज्यमानातिथिव्रजम् / अभ्यस्यमानच्छन्दौघं चिन्त्यमानगमोदितम्
Transliteration
hūyamānānalaṃ kāle pūjyamānātithivrajam / abhyasyamānacchandaughaṃ cintyamānagamoditam
Translation
हूयमानानलं काले पूज्यमानातिथिव्रजम् अभ्यस्यमानच्छन्दौघं चिन्त्यमानगमोदितम्।
Word by Word
हूयमान-अनलम्the fire being offered (oblations)
हूयमान-अनलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहूयमान (कृदन्त; √हु) + अनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (‘fire being offered into/being kindled’)
कालेat the proper time
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; ‘at the proper time’
पूज्यमान-अतिथि-व्रजम्a company of guests being honored
पूज्यमान-अतिथि-व्रजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूज्यमान (कृदन्त; √पूज्) + अतिथि (प्रातिपदिक) + व्रज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘a group of guests being honored’)
अभ्यस्यमान-छन्दस्-ओघम्a flow of chants/metres being practiced
अभ्यस्यमान-छन्दस्-ओघम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअभ्यस्यमान (कृदन्त; √अभि+अस्/अभ्यास) + छन्दस् (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘a stream/collection of Vedic metres/recitations being practiced’)
चिन्त्यमान-गम्-उदितम्where movements/approaches are being considered
चिन्त्यमान-गम्-उदितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिन्त्यमान (कृदन्त; √चिन्त्) + गम् (प्रातिपदिक; ‘going/approach’) + उदित (कृदन्त/प्रातिपदिक; √उद्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; विशेषणम् (‘where the coming/going is contemplated/considered’)