Shloka 6
Brahmaṇa-parīkṣā
Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context
Devanagari script
पितृंस्तु यो यजेद्भक्त्या पितरः प्रीणयन्ति ते / पितरः पुष्टिकामस्य प्रजाकामस्य वा पुनः
Transliteration
pitṛṃstu yo yajedbhaktyā pitaraḥ prīṇayanti te / pitaraḥ puṣṭikāmasya prajākāmasya vā punaḥ
Translation
पितॄन् यः श्रद्धया भक्त्या यजते, तेन पितरः प्रीणिताः सन्ति। पुष्टिकामस्य प्रजाकामस्य वा पुनः पितरः फलप्रदाः।
Word by Word
पितॄन्the ancestors (pitṛs)
पितॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/समुच्चयार्थ-भेदक (but/indeed)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सापेक्ष-सर्वनाम
यजेत्should worship/sacrifice to
यजेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
प्रीणयन्तिplease/satisfy
प्रीणयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रीणय् (धातु; प्रीण्-णिच्)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
तेthem
ते:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; (एतान्) इति कर्मरूपेण
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पुष्टि-कामस्यof one desiring nourishment/prosperity
पुष्टि-कामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपुष्टि (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समासभावः); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
प्रजा-कामस्यof one desiring offspring
प्रजा-कामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समासभावः); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात (or)
पुनःagain/further
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (again/further)